فضای سبزی که شهری را به کام مرگ می برد!
 
 

در سال های اخیر با کاهش سطح بارندگی ها از سطح نرمال به پایین تر از حد متوسط، نگرانی ها از ایجاد و استمرار روند خشکسالی در ایران بیشتر شده. این در حالیست که پایتخت به علت وضعیت جمعیتی و استراتژیکی در وضعیت بحرانی تری قرار گرفته. تهران با جمعیتی بالغ بر 8 میلیون نفر و با وجود شهرهای اقماری متععد در حاشیه آن مانند اسفنجی عمل می کند که آب سدهای لار، لتیان، کرج، ماملو، امیرکبیر و طالقان را می مکد و با سرعتی جبران ناپذیر ذخایر آنها را به تحلیل می برد. در این شرایط مسئولین در ایران مجوز استخراج بیشتر آب از منابع زیر زمینی و چاه ها را صادر کرده اند به طوریکه اکنون 54 درصد آب تهران از طریق سدها و 46 درصد از طریق چاه‌ها تامین می‌شود. این میزان در سال های آبی نرمال چیزی در حدود 70 درصد از طریق سدها  و 30 درصد منابع زیر زمینی بود. 

اما چیزیکه بیش از خود معضل بی آبی خود نمایی می کند عدم وجود عظم راسخ در جهت کنترل منابع و یا مدیریت بحران است. با وجود علنی تر شدن وجوه خشکسالی در تابستان گذشته هنوز دستگاه های دولتی سهم بزرگی در اتلاف منابع آبی کشور بازی می کنند. یکی از این دستگاه ها شهرداری تهران است که با وجود کاهش سطح آب های زیر زمینی تا 200 و در برخی مناطق 300 متر، همچنان با گسترش بی رویه و غیر کارشناسی فضای سبز در تهران آخرین تیر ها را بر پیکر مابع آبی این کلان شهر شلیک می کنند. از سال 1383 و با روی کار آمدن دولت محمود احمدی نژاد بسیاری از طرح های آبخیزداری و کنترل منابع به حالت تعلیق در آمد و در پی آن با شهردار شدن محمدباقر قالیباف سازمان پارک های شهرداری تهران دستخوش تحولات مدیریتی گسترده شد و افرادی با تجارب کم مدیریتی پست های این بخش از سازمان شهرداری ها را اشغال کردند و به دنبال فساد گسترده در دستگاه شهرداری رانت فصای سبز تهران نیز فعالیت خود را آغاز کرد و با اختصاص بودجه ای قابل توجه و با هدف تصرف این منابع مالی، فضای سبز تهران به شکلی غیر کارشناسانه و تنها به منظور افزایش سطح کشت و دریافت بودجه، گسترش پیدا کرد. تنها برای نمونه سطح چمن کاری در سال 1391 در تهران 250 درصد نسبت به سال 84 افزایش داشته.

 این در حالیست که بافت گیاهی چمن برای منطقه کم آب تهران به عنوان یک منبع بزرگ اتلاف آب در تابستان محسوب می شود و گسترش آن از نظر مدیریت شهری به هیچ عنوان توصیه نمی شود. در همین ردیف سطح تحت پوشش گیاهان یکساله نیز در همین بازه زمانی با رشدی 139 درصدی روبه رو بوده. موضوعی که شاید برای مدتی چهره شهر را تلطیف کند اما در بلند مدت سبب خالی شدن ذخایر زیر زمینی و افت سطح آن می شود. کاهش سطح آب های زیر زمینی تا حد 200 متر سبب خشک شدن لایه های خاک میانی می گردد که محل استقرار ریشه درختان کهن سال است. همین موضوع با خارج کردن آب در دسترس ریشه و خشک کردن لوله های کاپیلاری یا مویینه ای خاک به مرور باعت ضعیف شدن و در نهایت خشکیدن درختان شهری می گردد . درختان به عنوان فضای سبز پایدار ضمن نیاز آبی بسیار اندک نقش پررنگ تری به عنوان حافظان اکولوژیکی شهرها بر عهده دارند. 

اگر شرایط بارندگی در سال پیش رو به حالت نرمال یا بالاتر باز نگردد و اگر اتلاف منابع آبی زیرزمینی به عنوان تامین آب فضای سبز غیر پایدار به همین سرعت هدر رود، حداکثر تا 5 سال آینده مخازن زیر زمینی پاسخگوی نیاز ما خواهند بود بعد از آن تهران 40 درصد از پشتیبانی ذخایر تامین آب شرب را از دست خواهد داد و این روند، هم زمان خواهد شد با مرگ تدریجی سدها و رودخانه های تامین کننده آب شهر تهران.

 

 

 

 
 
422 مرتبه مشاهده شده
 

نظرات کاربران

ارسال نظر